speltgraan-smllSpelt (Triticum spelta) behoort tot de oudste graan-soorten die de mensheid kent.
Het is waarschijnlijk circa zesduizend jaar geleden ontstaan. Het woord 'spelta' komt in geschreven tekst voor in het jaar 301 in het Edict van de Romeinse keizer Diocletianus. Spelt wordt genoemd in de Bijbel-boeken Exodus, Jesaja en Ezechiel.
Gezondheid
Spelt is erg gezond. Hij wordt beter verdragen dan alle andere granen en is licht verteerbaar. Spelt staat bovenaan de lijst van voedingsmiddelen die de natuurlijke weerstand van het lichaam tegen infecties verhogen en het immuunsysteem stimuleren, mits het oergraan is. Spelt bevat meer proteïnes (eiwitten), vetten (ook onverzadigde vetzuren die het lichaam zelf niet aan kan maken), ruwe vezels, vitamines (rijke vitaminen-bron, speciaal de onmisbare B-vitamines), sporenelementen en mineralen dan tarwe. De gehele dagelijkse behoefte aan proteïne kan gedekt worden door de speltproteïne. Ook bevat speltspeciale koolhydraten die een beslissende rol spelen in de bloedstolling. (Bron: Dr Wighard Strehlow).
Wintergraan
Spelt is een wintergraan, het heeft de winterkou nodig om een goede aar te maken. Het is een sterk gewas en kan moeilijke omstandigheden verdragen. In de oervorm is hij uiteraard biologisch, krijgt natuurlijke mest en het onkruid wordt mechanisch bestreden. Spelt is niet ziektegevoelig. De korrels zitten twee aan twee aan de aar en zijn ingepakt in een stevige omhulling. Zo wordt hij ook gezaaid. De korrel heeft dus bescherming tot hij boven komt. De aar hangt naar beneden zodat het regenwater er langs loopt en niet erin. De halm en de aren zijn bij rijping roodachtig. Spelt is relatief duur en heeft veel opbrengstverlies (tweemaal zaaien, minder opbrengst ( circa de helft van tarwe) en daarnaast het gewichtsverlies van de doppen door de extra bewerking, het pellen.
Hildegard van Bingen
Hildegard van Bingen, de bekende Duitse Benedictines uit de twaalfde eeuw, schreef dat spelt in feite alles bevat wat de mens nodig heeft om te leven. "Spelt maakt deugdelijk bloed, geeft een rein gemoed en de gave van blijmoedigheid". Wetenschappelijke studies door de arts T. Adlercreuz in Helsinki lijken haar voedingstherapie te bevestigen.
Revival
In de tweede helft van de achttiende eeuw raakte spelt op de achtergrond, door de veredeling van tarwe en vanwege de extra (dure) bewerking, het pellen. Spelt is nu bezig aan een revival vanwege de goede meelkwaliteit en de gunstige smaak-, voedings-,bak- en geneeskundige eigenschappen. Sinds 1997 loopt in Pieterburen een Spelt-project.
Speltproducten
Boer, molenaar, bakker, stoffeerder, brouwer en distilleerder werken samen in de ambachtelijke productie van graan, meel, brood, kussens (gevuld met de doppen) bier, jenever en whisky uitgaande van biologisch verbouwde spelt uit de streek. Deze streekproducten zijn te koop in Pieterburen en omstreken. De producten zijn ook te  bestellen via de webwinkel oer-spelt.